Transplantologia jest metodą ratowania życia osób chorych, dla których przeszczepienie zdrowego narządu jest jedynym sposobem na powrót do zdrowia. Polega ona na wszczepieniu biorcy narządu lub tkanek pochodzących od innego człowieka
Kwestię pobierania tkanek i narządów zmarłego reguluje art. 4 i 5 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz. U. Nr 169, poz. 1411) (dalej: ustawa transplantacyjna).
Według polskiego prawa zgodnie z ww. ustawą każda osoba zmarła może być potencjalnym dawcą tkanek i narządów do przeszczepienia, jeżeli za życia nie zgłosiła sprzeciwu do Centralnego Rejestru Sprzeciwów.
Przepisy ustawy o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów szczegółowo regulują zarówno przesłanki podmiotowe, jak i przedmiotowe pobrania.
Pobranie narządów po śmierci dawcy jest możliwe jedynie w pewnych określonych celach. Dzieje się tak ze względu na zasadę celowości przeszczepu. Zgodnie z nią, pobranie tkanki od zmarłego dawcy może mieć miejsce wyłącznie, jeśli służy ono celom leczniczym, diagnostycznym, naukowym lub dydaktycznym. To właśnie w przypadku przeszczepu ex mortuo praktykuje się instytucję, jaką jest domniemana zgoda na pobranie narządów, co wynika bezpośrednio z art. 5 ustawy transplantacyjnej.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, by możliwy był przeszczep narządów od zmarłego, należy stwierdzić śmierć mózgu. Śmierć mózgu stwierdza się zgodnie z wytycznymi przygotowanymi przez specjalistów z dziedzin m.in. neurochirurgii oraz medycyny sądowej. Zaznacza się, że podejście stosowane w Polsce zalicza się do podejść protransplantologicznych. Obecnie funkcjonujące przepisy mają zatem na celu jak największe ułatwienie pobierania narządów od osoby zmarłej.
