Środowisko

 

Okolice Wojnicza znajdują się na pograniczu dwóch wielkich jednostek geologicznych:  zapadliska przedkarpackiego obejmującego północną część gminy oraz nasuniętych na niego od południa Karpat fliszowych. Jednostki te powstały w bardzo młodym etapie rozwoju geologicznego (orogeneza późnoalpejska), a ich ostateczne ukształtowanie nastąpiło u schyłku epoki geologicznej zwanej  miocenem (kilkanaście milionów lat temu). Natomiast zarówno w podłożu zapadliska, jak i w podłożu Karpat, wykraczając daleko poza ich dzisiejszy zasięg, występują utwory geologiczne, które nie wiążą się bezpośrednio z nimi, ale należą do innych, starszych jednostek geologicznych, których granice zupełnie nie pokrywają się z zasięgiem Karpat i zapadliska przedkarpackiego.

W Wojniczu po południowej stronie przepływa Więckówka wraz z potokiem Milówka. Potok ten poniżej wsi Milówka ma wykształconą terasę o wys. 3 m, wschodnie zbocze o nachyleniu 450, na którym widoczne są osuwiska, a zachodnie zbocze posiada nachylenie 200, z wyraźnymi spłaszczeniami. Od Wielkiej Wsi potok wpływa na terasę zlewową Dunajca, dalej płynie sztucznym przekopanym rowem i w Wojniczu łączy się z Więckówką. W Grabnie wciosy łączą się, tworząc dolinę płaskodenną rozciętą potokiem. Profil doliny przed Wojniczem wykazuje jej asymetrię. Od Wojnicza potok jest uregulowany aż do ujścia do Dunajca w Ispie.

 

Inaczej wygląda budowa geologiczna w Kotlinie Sandomierskiej , gdzie występują mniejsze deniwelacje. Po zachodniej stronie Wojnicza przepływa uregulowana Ulga, odwadniająca podmokły teren między Wojniczem a Podlesiem. Przed Łoponiem są krótkie dolinki w formie niecek. Inny przebieg ma dolina Pokrzywki z dopływem potoku Łopoń. Potok Pokrzywka zaczyna się wciosami w terenie fliszowym. Po ich połączeniu przechodzi w dolinę płaskodenną potokiem do 3 m.
Tereny leżące na północ od drogi Wojnicz - Biadoliny w wielu miejscach pokryte są piaskami białymi, szarymi, gdzieniegdzie brunatnymi budującymi wydmy, powstałe po ustąpieniu lodowców. Natomiast w obniżeniach terenu, stanowiących synklinę, odsłaniają się iły mioceńskie, sprzyjające tworzeniu się mokradeł. Wklęsłe, podmokłe tereny występują przed lasem, od leśniczówki w Biadolinach w kierunku Ulgi, za drogą z Biadolin Radłowskich do Łętowic. Między tymi obniżeniami widoczne są niewielkie wzniesienia utworzone przez wydmy z okresu polodowcowego

Gmina Wojnicz leżąca w pobliżu wzniesień Pogórza Karpackiego, które jest jedynym z najciekawszych geobotanicznie regionów Polski, ma bogatą szatę roślinną. Można tu spotkać zarówno roślinność górską , jak też nizinną, co sprzyja potencjalnemu bogactwu gatunków i pozwala śledzić ich zasięgi pionowe. Aby chronić to piękno w Wielkiej Wsi utworzono rezerwat "Panieńska Góra " Jego celem jest ochrona naturalnych stanowisk dwóch bardzo rzadkich w Polsce gatunków storczyków: storczyka bladego i storczyka purpurowego. Teren rezerwatu należy obecnie do Lasów Państwowych Nadleśnictwa Brzesko i zajmuje 63,32 ha, z czego obszar zalesiony to 61,93 ha.
Na terenie rezerwatu stwierdzono występowanie 271 gatunków roślin naczyniowych, gatunków chronionych jest 21 - stanowi to 7,8% flory rezerwatu. Do najciekawszych osobliwości florystycznych Panieńskiej Góry należą wspomniane już storczyki, jak również kolonia roślin kserotermicznych, do których należą m.in.turzyca Michela, miodunka miękkowłosa, przetacznik pagórkowy.
W trakcie prac związanych z powstaniem rezerwatu odnaleziono około 124 gatunki grzybów w tym 121 gatunków grzybów właściwych oraz 3 gatunki śluzorośli.

 

Wśród owadów na uwagę zasługują występujące tu: biegacz skórzasty, biegacz fioletowy, biegacz gajowy; motyle reprezentowane są przez pazia żeglarza i pazia królowej. Z gadów zaobserwowano występowanie 3 gatunków : jaszczurkę zwinkę, padalca zwyczajnego, i zaskrońca zwyczajnego.
Stwierdzono gnieżdżenie się 50 gatunków pospolitych ptaków. Na uwagę zasługuje stanowisko lęgowe myszołowa pospolitego położone w szczytowej partii wzniesienia. W obrębie Panieńskiej Góry można spotkać sarny, jelenie, zające, rzadziej kunę leśną, borsuka czy lisa.